 |
Natuurpunt Noorderkempen huurt, via Natuurpunt Beheer vzw, 2
natuurgebiedjes van de gemeente Kalmthout.
De gebiedjes zijn het Lisseven (2.2 ha) aan de Lissevenstraat en de
Smidsevijvers (1 ha) aan de Groespolderstraat, samen ‘de
Marijnevennen’ genoemd.
Zij liggen in Nieuwmoer tussen de Maatjes en het Grenspark De Zoom –
Kalmthoutse Heide en maken deel uit van het groter gebied ‘de
Marijnevennen’.
Ze worden als heel belangrijk beschouwd als schakel en stapsteen
tussen het Grenspark en de Maatjes. |
Historiek
Vanaf de jaren 1300 liet de abdij van Tongerlo te Achterbroek actief gronden
ontginnen voor de landbouw, en vanaf 1360 ook voor de turfwinning. De
turfgraverij had zijn impact op het landschap. In sommige gevallen hadden de
turfgravers alleen het veen gekocht, zonder de ondergrond. Die verlieten na
de ontginning van het veen het terrein en lieten ze het geheel verwoest en
verwilderd achter. Zo’n gebied staat op de Ferrariskaarten veelal als een
natte heide met veel vennen en vaartresten aangegeven. In andere gevallen
had men het gebied echter mét de ondergrond gekocht. Dan hadden de
exploitanten wel belang bij een nuttig gebruik van de vrij gelegde
zandbodem: ze gingen over op de ontginning voor agrarisch gebruik. Dit
resulteerde in een merkwaardig landschap, waarvan door de latere
ruilverkaveling helaas weinig overbleef. De omgeving van de Marijnevennen
zag er toen uit als een afwisselend zandlandschap, met uitgestrekte
agrarische zones en daartussen stroken heide.
Relicten van de heide-, moeras- en hooilandvegetaties zijn
grotendeels teruggedrongen tot houtkanten, bermen, slootkanten en kleine
depressies. Deze relicten, Lisseven en Smidsevijvers heeft de gemeente
verkregen in het kader van de ruilverkaveling op 6 maart 1992.
Ze werden bebost waarbij een plantafstand van twee meter in acht
werd genomen. Het bosgoed voor deze aanplanting was afkomstig van de
toenmalige afdeling Bos en Groen.
Lisseven
Het Lisseven wordt gedomineerd door een monotone aanplant van zomereik, es,
sleedoorn en moeraseik. Deze soorten zijn in plantverband verdeeld over het
terrein aanwezig. De bomen en struiken staan zeer dicht bij elkaar zodat er
weinig of geen noemenswaardige onderbegroeiing aanwezig is.
In het deelgebied Lisseven is een oud ven gesitueerd van ongeveer 50
op 25 meter, met heel waardevolle water- en oevervegetaties. Langs de vier
zijden groeien er kleine populaties van moerashertshooi. Moerashertshooi
vormt een indicatorsoort voor het Lisseven en de Oeverkruid-klasse. De
plantensoort is verbonden aan voedselarme tot matig voedselrijke wateren die
weinig of geen bicarbonaat bevatten, dus zeer zacht zijn, maar niet te zuur.
Voedselarme tot matig voedselrijke wateren zijn slechts zwak gebufferd en
komen voornamelijk voor in zandgebieden. De gemeenschappen van de
Oeverkruid-klasse zijn pioniersgemeenschappen. Zonder menselijk ingrijpen
verdwijnen ze na kortere of langere tijd. De mogelijkheden voor het ontstaan
van nieuwe groeiplaatsen langs natuurlijke weg zijn eerder gering. Dit
betekent dat het behoud afhankelijk is van beheersmaatregelen, zoals
afplaggen, waardoor de successie wordt teruggezet.
Het ven is verder zeer interessant voor amfibiesoorten. Volgende
soorten werden reeds waargenomen : gewone pad, bruine kikker, groene kikker
en alpenwatersalamander. Een andere aandachtsoort waar we ons beheer op
afstemmen zijn de libelachtigen, waar voornamelijk het water van het
Lisseven van belang is als voortplantings- en foerageergebied. Volgende
soorten werden reeds waargenomen : Blauwe breedscheenjuffer, vuurjuffer,
lantaarntje, gewone pantserjuffer, grote keizerlibel, bloedrode heidelibel,
lantaarntje, azuurwaterjuffer en Viervlek. De vooropgestelde
beheermaatregelen zouden de aantallen en ook het aantal soorten van beide
aandachtsoorten moeten verhogen.
Knotbomen, meestal knotelzen, duiden oude perceelsgrenzen aan.
Houtkanten
Tussen het deelgebied Lisseven en de rijweg Darm ligt een
waardevolle, gemengde houtkant en karrensporen bestaande uit hoogstammige
zwarte els, naast andere bomen/struiken zoals zomereik, beuk, wilde
lijsterbes en gewone vlier. Hier en daar treffen we bramen aan in de
houtkant. De houtkanten zijn heel in trek bij de dagvlinders, voornamelijk
ruigteminnende soorten zoals bont zandoogje, boomblauwtje, dagpauwoog, bruin
zandoogje en groot dikkopje. De natte weiden, met talrijke Pinksterbloemen
in het voorjaar, die grenzen aan de houtkanten maar niet tot het gebied
behoren zijn belangrijk voor Oranjetipje en tijdens de zomer voor het Oranje
Zandoogje en Kleine vuurvlinder.
Smidsevijvers
Het bosgebiedje Smidsevijvers bestaat hoofdzakelijk uit drie strakke
aanplanten van loofbomen. De aanplanten worden van elkaar gescheiden door
grachten.
 |
In de Marijnevennen
worden door Natuurpunt volgende beheermaatregelen en vegetatietypen
naar voor geschoven ter ontwikkeling:
·
water- en oevervegetaties van mesotrofe vennen:
de aanwezige venvegetaties in het deelgebied Lisseven dient maximaal
behouden te worden. Moerashertshooi moet maximaal kansen krijgen om
uit te breiden langsheen de venoevers, gedeeltelijk door
kleinschalig periodiek te plaggen. Andere belangrijke soorten zijn
goudzuring, egelboterbloem, moerasrolklaver, grote wederik en
drijvend fonteinkruid;
· structuurrijk
loofhoutbos:
de aanplanten dienen te evolueren naar een ongelijkvormige,
structuurrijke loofhoutbosjes met een mooi ontwikkelde boom- en
struiklaag; dit kunnen we bereiken door te dunnen.
· mantel-
en zoomvegetaties:
langsheen de randen van het Lisseven en de Smidsevijvers dienen de
loofhoutbosjes afboorden door soortenrijke zoomvegetaties. Deze
vegetatie is niet alleen floristisch en faunistisch interessant, het
vormt eveneens een buffer voor het bos tegen negatieve invloeden van
buitenaf.
·
Knotelzen
: De
knotbomen zullen tijdens de dunningen zoveel mogelijk worden
vrijgezet zodat ze de ruimte en het zonlicht krijgen om zich terug
te ontwikkelen. De knotbomen zullen cyclisch om de 6 tot 8 jaar
geknot worden.
|
De
aandachtspunten hierbij zijn:
· de
scherpe overgangen van de bosrand naar het aangrenzende weiland afzwakken
door middel van bosrandbeheer en ruigteontwikkeling;
· het
verwijderen van exoten ten voordele van de inheemse flora;
·
het soortgericht beheer in het Lisseven in directe omgeving van het
eigenlijke ven (oevervegetatie) en aan de perceelsranden (knotbomen);
· natuurlijke
verjonging van inheemse boom- en struiksoorten wordt nagestreefd in de
onderbegroeiing; dit deels door dunningen uit te voeren;
· de
aanwezigheid van minstens 4% dood hout van totale houtvolume.
Vermeld
projectnummer 7771 Marijnenvennen bij elke gift voor dit natuurgebied
(293-0212075-88). Vanaf 30 euro wordt een fiscaal attest afgeleverd.
Conservator :
Igor Vandamme,
03/666.06.80,
igor.vandamme@skynet.be
Ligging
:
Smidsevijvers : Groespolderstraat; Lisseven : Lissevenstraat, Kalmthout
Wandelen :
Enkel
toegankelijk onder begeleiding van een gids van Natuurpunt Noorderkempen
|