In onderstaande tabel geven we even een kort overzicht van de waarnemingen van deze spectaculaire vlinders en/of rupsen.

Overzicht van 1991 tot 2004

Misschien kun je ook op zoek gaan naar deze fascinerende dieren.

 Een overzicht van deze prachtige vlinders:

Windepijlstaart (Agrius convolvuli)

Trekvlinder die geregeld vanuit Afrika naar het noorden trekt. Vooral tijdens warme zomers is deze vlinder op te merken.
De laatste invasie dateert van 2003.
Vanaf begin juni komen de 1ste exemplaren aan. Ze leggen hun eieren op Akkerwinde (Convolvulus arvensis).
In de nazomer kunnen we dan de nakomelingen aantreffen. Rupsen die verpoppen onder de grond, halen meestal de volgende lente niet. Ze kunnen bevriezen.

Windepijlstaart	Windepijlstaart op schors
Windepijlstaart, detail rug	Windepijlstaart, jonge rups

Groot Avondrood (Deilephila elpenor)

Een vrij algemene soort in ruige terreinen, kapvlaktes en moerassen.
De waardplant van de rupsen is hoofdzakelijk Wilgenroosje (Epilobium angustifolium) en soms ook Fuchsia’s.
De vlinder vliegt in juli en augustus. Ze vliegen tijdens de schemering en bezoeken de bloemen van o.a. Valeriaan en Kamperfoelie.
Meestal worden de rupsen opgemerkt die zich duidelijk kenmerken  door het sterk versmalde voorste deel van het borststuk, dat enigszins lijkt op de slurf van een olifant, vandaar ook haar bijnaam ‘olifantsrups’.

Groot Avondrood op tak	Groot avondrood, grote rups
Groot avondrood, rups	Groot avondrood, vlinder

Dennenpijlstaart (Hyloicus pinastri)

Deze pijlstaart komt vrij zeldzaam voor in Vlaanderen, hoewel wij hem in onze streken toch geregeld waarnemen.
De rupsen voeden zich hoofdzakelijk met de naalden van Dennen (Pinus ssp.).
Vanaf juni tot in september kunnen we de vlinders waarnemen.
Ze vliegen voornamelijk tijdens de schemering en voeden zich met necatar uit de blomen van Kamperfoelie.

Dennenpijlstaart, rups

Dennenpijlstaart, vlinder

Populierenpijlstaart (Laothoe populi)

Vooral te vinden langs bosranden, parkachtige landschappen e.a. vochtige plaatsen waar de voedselplant van de rupsen voorkomt, nl. Populieren (Populus ssp.) en Wilgen (Salix ssp.).
We kunnen ze aantreffen van mei tot september, vaak zelfs in 2 generaties.
Meestal zijn de vlinders in rust te vinden en lijken ze op een ‘dor blad’.

Populierenpijlstaart, vlinder

Populierenpijlstaart, rups

Kolibrievlinder (Macroglossum stellatarum)

Nog een trekvlinder die vooral tijdens warme zomers onze streken bereikt.
Is dan te zien vanaf het vroege voorjaar tot in september. Soms treedt er een 2de, inheemse generatie op.
De opvallende aanwezigheid van deze vlinders tijdens de warme zomer van 2003 ligt nog vers in ons geheugen.
Ook in 2004 werden nog heel wat exemplaren opgemerkt. De vlinder vliegt overdag tot in de avondschemering en is een echte bloemenbezoeker.
Hij kan ‘stilstaan’ voor een bloem, net als een echte Kolibrie.
De haarpluimen aan het achterlijf worden dan als de staart van een vogel uitgespreid.
De rupsen vinden we op Walstro (Galium ssp.) en Meekrap (Rubia tinctorium).

Kolibrievlinder op lavendel

Kolibrievlinder, rups

Pauwoogpijlstaart (Smerinthus ocellata) Een prachtige pijlstaart met zeer opvallende ‘pauwogen’ op de achtervleugel. Je kunt je gewoon niet vergissen en toch werd deze soort tot nu toe slechts 2x waargenomen in Essen: in 2003 op Horendonk en in 2005 op Wildert. Komt voor in open, niet te droge bossen, boomgaarden en tuinen. Hoofdzakelijk op plaatsen waar de voedselplant van de rups groeit, nl. Wilgen (Salix spp.). De vlinders vliegen van eind mei tot in september. Soms in 2 generaties.

Pauwoogpijlstaart, vlinder

Pauwoogpijlstaart

Pauwoogpijlstaart, rups

Lindepijlstaart (Mimas tiliae) Een eerder zeldzame soort in Vlaanderen. Komt vooral voor in Antwerpen en daarbuiten veel minder. Vliegt vooral in de omgeving van Linden (Tilia ssp.) in tuinen, parken en in bossen. De vlinder vliegt van eind april tot half augustus in 1 of 2 generaties. Deze vlinder bezoekt geen bloemen omdat hij geen functionele roltong heeft. De rupsen voeden zich ook wel met Elzen (Alnus ssp.) en Berken (Betula ssp.)

Lindepijlstaart, vlinder op shirt

Lindepijlstaart, rups

Doodshoofdvlinder (Acherontia atropos) Inheems in Afrika en van daaruit trekt de soort jaarlijks naar het noorden. Ons landje wordt zelden bereikt maar wordt toch af en toe aangetroffen. De vlinder kan gevonden worden in bijenkorven; ze zijn nl. verzot op honing. Vaak verliezen ze daar het leven. De rupsen daarentegen kunnen we vinden op Aardappelen (Solanum tuberosum). De migranten vliegen vooral in juli en augustus. De nakomelingen kunnen we vinden tot eind augustus. De rupsen die later verpoppen komen onze winters niet door en sterven van koude en vocht.

Doodshoofdvlinder op tak

Doodshoofdvlinder, rups

Ligusterpijlstaart (Sphinx ligustri) Komt lokaal voor in Vlaanderen in open plaatsen, tuinen en parken waar de voedselplant van de rups groeit, nl. Ligustersoorten (Ligustrum ssp.), Sering (Syringa vulgaris), Gewone Es (Fraxinus excelsior) en Sneeuwbes (Symphoricarpus albus). Van deze soort werden tot nu toe meestal rupsen ontdekt. De vlinder vliegen ‘s nachts en bezoeken bloemen met een lange kroonbuis, zoals Kamperfoelie.

Ligusterpijlstaart, vlinder

Ligusterpijlstaart, rups

foto: Wouter Vanwesenbeeck

Tot zover een overzicht van de in Essen en Kalmthout waargenomen soorten.
Uiteraard kunnen we enkel die waarnemingen bespreken die ons werden gemeld. En misschien worden er nog wel andere soorten waargenomen.

 Gegevens zijn steeds welkom bij: 

Joris Pinseel                 of                     Koen Verschoore
Schanker, 12                                        Horendonk, 350
2910 Essen                                          2910 Essen

Wil je meer te weten komen over deze prachtige vlinders, kun je steeds te rade gaan in het boek

David Carter en Roger Phillips, 1983, ‘Vlinders van Europa’ uitgegeven bij Spectrum