Inleiding Evenals de vorige jaren werden ook in 2001 vlinderwaarnemingen genoteerd binnen de grenzen van onze afdeling. Enkele waarnemers noteerden vlinders in hun eigen tuin. Anderen gingen dan weer op zoek in de ons omringende natuurgebieden. In tegenstelling tot 2000 was 2001 een heel mager vlinderjaar. Dat kwam vooral tot uiting als we de aangetroffen aantallen vergelijken met vlinder-top-jaren 1994 en 1995 (1996, 1997 en 1998 waren slecht, 1999 en 2000 waren eerder normaal). Het zachte voorjaar liet veel goeds vermoeden. Maar de mooie zomer maakte deze vroege belofte niet waar. Er werden slechts kleine aantallen genoteerd. Gelukkig waren er in 2001 enkele leuke waarnemingen bij.

Van de vroege lente tot de late herfst kun je deze prachtige vlinder in de tuin waarnemen: Dagpauwoog

Een overzicht:
Er werd dit jaar op meerdere plaatsen systematisch gezocht naar vlinders, o.a. het Benegobos en het voormalig stort van Essen (in de Horendonkse Bossen), Withoevense en Kalmthoutse Heide.  Alle andere gegevens werden genoteerd in tuinen of tijdens wandelingen en fietstochten.

De Rode-lijst soorten Gericht zoeken in bepaalde gebieden bracht het volgende aan het licht: Kalmthoutse Heide: Bont dikkopje Heideblauwtje Groentjes Gentiaanblauwtje Withoevense Heide: Gentiaanblauwtje Bont dikkopje Groentje Heideblauwtje Benegosbos: Heidevlinder Heideblauwtje

Eitjes van het Gentiaanblauwtje  op een Klokjesgentiaan

Zeldzame vlinders !!!

• Het Oranjetipje werd terug waargenomen in Kalmthout. Ook in Essen werd deze vlinder opgemerkt in de Vlindertuin nabij de Kiekenhoeve.

• Van de Koninginnepage kregen we verschillende meldingen binnen uit een aantal tuinen in Essen.

• De Rouwmantel werd dit jaar opnieuw opgemerkt. Deze keer 1 exemplaar te Essen-Hoek.

• Van de Grote Vos werd ook dit jaar weer 1 ex. gezien in een tuin in Kalmthout (Kievitstraat)

Het Gentiaanblauwtje … een zeldzame weelde!

Een kort overzicht van de algemene soorten.

• Er werden heel weinig Distelvlinders genoteerd. In tegenstelling tot het topjaar 1996 was het zéér weinig: geen grote invasie dus.

• De Eikenpage valt weinig op, maar werd in de Horendonkse Bossen wel waargenomen maar dit jaar niet in de Wildertse Duintjes.

• Een vlindertje dat ook weinig opvalt en dit jaar niet meer werd gezien, is het Geelsprietdikkopje.

• Citroenvlinder, Landkaartje, Dagpauwoog en Atalanta werden regelmatig waargenomen (vooral in tuinen).
  
   
  Atalanta
  
  

• Kleine vos lijkt volledig verdwenen (slechts een 3-tal waargenomen exn). Zijn afwezigheid viel vooral op tijdens de zomerse dagen en tijdens het najaar.

• Gehakkelde aurelia en Kleine vuurvlinder deden het goed dit jaar, er werden heel wat exn opgemerkt, vooral in het najaar.

• Icarusblauwtje en Zilverblauwtje werden in kleine aantallen aangetroffen.

• Eveneens opvallend was het groot aantal Groot koolwitje, dit in tegenstelling tot vorig jaar.
  
   
  Groot Koolwitje
  
  

• Argusvlinder werd slechts enkele keren opgemerkt.

• Bont, Bruin en Oranje zandoogje werden in behoorlijke aantallen gezien.

• Het Zwartsprietdikkopje en Groot dikkopje zijn blijkbaar over hun hoogtepunt heen ... minder waarnemingen dan vorige jaren.

• Het Hooibeestje lijkt verdwenen uit de regio. Al verschillende jaren op rij werden geen exemplaren opgemerkt.

Het Bont dikkopje … één van de zeldzaamste vlinders in de Noorderkempen met nog enkele vliegplaatsen op de Kalmthoutse Heide.

Vlinderfenologie Tot laat in het najaar fladderen er vlinders rond. De late Dagpauwoog en Citroenvlinder zijn exemplaren die nog profiteren van de laatste zonnige dagen vooraleer ze een winterslaapplaats opzoeken. Als het dan erg vroeg in het jaar zonnig weer is, durven ze al vroeg in het volgende jaar rond te fladderen. Getuige hiervan zijn de zeer vroege waarnemingen van Dagpauwoog en Citroenvlinder.

Koninginnepage: Dé mooiste vlinder van de Noorderkempen.

In onderstaande tabel werden alle ontvangen waarnemingen opgenomen:

Besluit:
Door de medewerking van heel wat natuurliefhebbers (Koen Verschoore - Wim De Bock - Cees Van Laerhoven - Dirk Vilijn - Flor Van Meel  - Michaël Vandevenne - Marcel Van Hooydonk - Peter Dossche - John van den Bemt - Agnes Peeters - Wim Van den Bergh - Dre Vansteenvoort - Marianne Smout) hebben we na verloop van enkele jaren toch een vrij duidelijk beeld verkregen van de vlinderfauna van de streek (zowel de soorten als de vliegplaatsen).
Indien je meer informatie wenst of waarnemingen wil doorgeven e-mail  dan naar insecten@noorderkempen.be

Ondertussen is een prachtig boekwerk verschenen waarin alle inventarisaties van de afgelopen jaren werden opgenomen; ook die uit de Noorderkempen. 

Joris Pinseel