Tijdens 2003 kregen vlinders weer voldoende aandacht. Het prachtige, zonnige maar droge voorjaar maakte dat we al vroeg in het jaar verschillende soorten mochten optekenen. En wat een zomer mochten we meemaken; zonnig en droog. Wat wil je als vlinder nog meer??? Op de redactie mochten we dus heel wat waarnemingen ontvangen van een behoorlijke groep Natuurpunters. Waarvoor een welgemeende dank.

Inleiding
Evenals de vorige jaren (sinds 1993) werden ook in 2003 vlinders genoteerd binnen de grenzen van onze Natuurpunt-afdeling. Enkele waarnemers observeerden vlinders: in tuinen, bossen, heidegebieden, weilanden, wegbermen en bosranden. 2003 was een uitstekend vlinderjaar. Dat komt vooral tot uiting als we de aangetroffen aantallen vergelijken met vlinder-top-jaren 1994 en 1995. Het zachte, zonnige en droge voorjaar (maart-april) liet al veel goeds vermoeden. En dat werd bevestigd tijdens de warme en soms heel droge maanden juli en augustus. Tijdens het zachte najaar werden nog heel wat soorten in grote aantallen opgemerkt En er werden ook in 2003 enkele leuke waarnemingen verricht.

Waarnemingen
Er werd dit jaar op minder plaatsen systematisch gezocht naar vlinders. Enkel het Benegobos, het voormalige stort van Essen (in de Horendonkse Bossen) en de Kalmthoutse Heide werden terug grondig onderzocht. De activiteit in overige gebieden lag op een iets lager pitje. Alle andere gegevens werden genoteerd in tuinen of tijdens wandelingen en fietstochten. 

De Rode-lijst soorten in enkele gebieden:
Gericht zoeken in bepaalde gebieden bracht het volgende aan het licht:

Zeldzame vlinders in de regio!!!  

Van het Gentiaanblauwtje geen enkel spoor meer op de Withoevense Heide. Voor goed verdwenen ???!!! 
Ook het Hooibeestje werd niet meer waargenomen!! De Grote vos werd 1 keer waargenomen in de Horendonkse Bossen. 
Het Oranjetipje werd langs de Nollekensstraat te Essen-Centrum opgemerkt. Van de Koninginnenpage kregen we heel wat meldingen (7) binnen; hoofdzakelijk uit tuinen. 
De Eikenpage, Bruine eikenpage en het Geelsprietddikkopje vallen weinig op, maar werden dit jaar nergens meer waargenomen. 
Toch was het Geelsprietdikkopje ooit een vrij algemeen vlindertje. Ook de Argusvlinder werd niet meer waargenomen in de streek. Deze vlinder is altijd al zeldzaam geweest en lijkt nu verdwenen!! 
De Oranje luzernevlinder werd 2 keer waargenomen en de Gele luzernevlinder 1 keer.

 
Boomblauwtje

Een kort overzicht van de algemene soorten.

Er werden heel wat Distelvlinders genoteerd. In de loop van juli en augustus kon je de toenemende aantallen duidelijk waarnemen op bloeiende Vlinderstruiken. Citroenvlinder, Landkaartje, Dagpauwoog en Atalanta werden regelmatig waargenomen (vooral in tuinen). 
Kleine vos leek de afgelopen jaren bijna volledig verdwenen (slechts een 10-tal waargenomen exn in de loop van 5 jaar) maar in 2003 werden weer heel wat dieren opgemerkt. De oorzaak van dit tijdelijk afwezig zijn, blijft een vraagteken. 
Gehakkelde aurelia en Kleine vuurvlinder deden het behoorlijk dit jaar; er werden verschillende exn opgemerkt, hoofdzakelijk in het najaar. Icarusblauwtje en Zilverblauwtje werden dit jaar in zeer kleine aantallen aangetroffen. Bont, Bruin en Oranje zandoogje werden vaak waargenomen. Het Zwartsprietdikkopje en Groot dikkopje zijn blijkbaar over hun hoogtepunt heen ... minder waarnemingen dan vorige jaren. 
Klein geaderd witje en Groot koolwitje scoorden zoals gewoonlijk vrij goed. Enkel het Klein koolwitje werd weer in grote aantallen gezien. 
Van het Groot koolwitje vond ikzelf op 19 november nog volwassen rupsen op mijn de spruitjes in de tuin (dit ondanks de verschillende vorstdagen eind oktober)

  
Kleine Vos

Vlinderfenologie 2003

* Maes, D. & Van Dyck, H. 1999, “Dagvlinders in Vlaanderen. Ecologie, verspreiding en behoud”, Stichting Leefmilieu/Antwerpen i.s.m. Instituut voor Natuurbehoud en Vlaamse Vlinderwerkgroep/Brussel.

Joris Pinseel
insecten@noorderkempen.be