Is onze Ekster schadelijk ??
Regelmatig komen er vragen en/of opmerkingen binnen over Eksters, Kraaien en Gaaien die bv. eieren en kleine vogels  roven. De meeste mensen denken dat dit schadelijk voor de natuur is. 
Dit artikel geeft een verklaring voor dit "roofgedrag" en onderzoekt het milieu-effect ervan.

Eksters zoeken in het begin van het broedseizoen veel fanatieker naar eieren en jonge vogels. Als Merels en Turkse Tortels gaan broeden op het moment dat er in een gebied vaak nog veel te weinig dekking is (geen bladeren aan de bomen) dan is het normaal dat dat niet altijd 'beloond' wordt. Die Merel en die Turkse Tortel enz blijven echter niet bij de pakken zitten en beginnen een nieuwe nest. Het broedseizoen van de Turkse Tortel loopt zelfs tot augustus-september dus nog kansen genoeg. In de loop van het voorjaar neemt het voedselaanbod voor de Eksters exponentieel toe. Ook ligt hun eiwitbehoefte dan een stuk lager (ze hebben zelf dan al eieren gelegd en evt  zelfs uitgevlogen jongen) en focussen zich dan niet meer op die vogelnesten.

 

Vaak gaan een aantal vogels rond het huis ook op minder geschikte plaatsen broeden die het voor Eksters veel te gemakkelijk maken om het nest te vinden. Ondanks heel wat wetenschappelijk onderzoek heeft men nergens kunnen aantonen dat Eksters een negatieve invloed hebben op onze zangvogelstand. Enkel bij één Duitse studie waar het ging  over een (veel te) smalle houtkant waar de vogels hun nest onvoldoende konden verbergen.
Als je begint met één paartje Koolmezen en al de eieren komen uit, jongen blijven leven, krijgen zelf weer jongen enz dan zit je na 5 jaar aan 7776 paartjes.  Dat is duidelijk niet de bedoeling. Concreet sterft van Koolmees elk jaar gemiddeld 50% van de volwassen vogels. Dat houdt in dat elk paartje jaarlijks gemiddeld één jong moet grootbrengen dat op zijn/haar beurt terug aan voortplanting kan gaan doen. Een zelfde berekening kan je maken voor Merel en Turkse Tortel, met dat verschil dat deze vogels gemiddeld nog wat ouder worden. Zoiets noemen we populatiedynamiek. Het wegselecteren van vogels die hun nest onvoldoende verstoppen of bv te vroeg beginnen met broeden noemen we natuurlijke selectie.


De Ekster

Dat neemt niet weg dat dergelijke zaken vaak emotionele reacties kunnen oproepen bij natuurliefhebbers annex tuineigenaars. Die Ekster doet niets verkeerd. Ze doet enkel wat er in haar genen geprogrammeerd is om te overleven. We hebben in het verleden al genoeg gemerkt dat wanneer de mens wil ingrijpen het pas goed fout loopt. Als we naar een documentaire kijken waarbij een Jachtluipaard een  Antilope bemachtigd is onze reactie er toch ook geen van 'ze moeten die Jachtluipaarden daar wegjagen' of zo. Waarom nu dan wel? Omdat een Ekster geen kromme snavel heeft en zogezegd dat recht niet heeft??
Je zou kunnen trachten om meer dichte structuren aan te bieden in je tuin, zodat de vogels nog meer de kans krijgen om hun nest te verbergen en het omzichtig te naderen. En voor de rest... inderdaad de natuur haar gang laten gaan (voor zover je van echte natuur kan spreken zo dicht bij de huizen). En geen prioriteitenlijst opmaken van welke vogels wel en welke vogels niet geliefd zijn. Voor meer info over het boeiende leven van onze Eksters kan ik u het boekje van Jenny De Laet 'De Ekster, in zwart en wit' aanbevelen. Ook zij  geeft aan dat het beeld dat mensen hebben van deze vogels veel te zwart/wit is. Dit boek is te verkrijgen in de Natuurpunt boekhandel; kostprijs voor leden 10,25 €, niet leden 11,39 € (info/bestellen op winkel@natuurpunt.be). In deze reeks zijn er ook boekjes verschenen over onze Mussen, de Roodborst, de Koolmees, de Valken en de Zwaluwen.

De waarheid is veel genuanceerder. Vogels en hun producten maken in het totale voedselpakket van Ekster over het gehele jaar minder dan 5% uit. Verder maken Eksters deel uit van de voedselketen, Katten daarentegen....

Met vriendelijke groeten,

Koen Leysen
Natuurpunt Educatie
redactiesecretaris Natuur.oriolus
Graatakker 11
2300 Turnhout
tel 014/472950
fax 014/472951
koen.leysen@natuurpunt.be
 

 

 

[home][contact]