Als je een perfect golvende vlucht ziet, waarbij in de opwaartse lijn de vogel heel snel met de vleugels slaat en deze daarna, bij de glijvlucht naar beneden, tegen de romp houdt gedrukt en als je bovendien nog wordt uitgelachen met een helder klinkende “klu - klu - klu” lach, dan mag je zeker zijn dat je net een groene specht hebt zien vliegen.
Niettegenstaande de groene specht zijn favoriete voedsel op de grond zoekt, is hij uitermate goed uitgerust om tegen de stammen van de bomen te klimmen.

Zijn tenen zijn echte klimhaken: vier vlijmscherpe haken waarvan er twee naar voor en twee naar achter zijn gericht. Bij heel gladde oppervlakken kan de buitenste teen van iedere poot, naargelang de noodzaak, naar buiten of mee naar boven worden gericht. Zijn staart bestaat uit keiharde veren die dienen als steun tegen de stam. Bij de rui wisselt het middelste paar staartpennen het laatst, zodat de specht nooit zonder ruggensteuntje zit! De groene specht is, zoals trouwens alle andere spechtensoorten, een zeer behendig klimmer. Hij klimt even behendig naar boven als naar beneden. Dit laatste doet hij niet met de kop naar beneden, zoals de boomklever, maar hij steunt met zijn sterke staart tegen de boom en daalt majestueus de stam af. Enkel om zijn hol binnen te glippen hangt hij soms met het hoofd naar beneden. Die kop is bij alle spechten wel iets speciaal, ik kom daar aanstonds op terug.

De Groene specht klimt ook vaak tegen stammen van bomen.

Alle spechtensoorten hakken holen uit en roffelen hun liefdeslied als volleerde drummers.
De groene specht heeft de zachtste roffel. Hij duurt een beetje langer dan één seconde en telt ongeveer 20 tot 30 slagen. Het gaat zo snel dat je zelfs zijn kop bijna niet ziet bewegen.
Nochtans roffelt de groene specht zelden, dit in tegenstelling tot zijn familieleden: de kleine en grote bonte specht en de zwarte specht. Zijn roffel is ook opvallend zwak voor zo’n grote specht.
Die klop- en trommelgeluiden zijn de spechtentaal. Hiermee babbelen zij met andere soortgenoten over het territoriumbezit, waar zij overal hun slaapplaatsen hebben, de keuze van de nestplaats, de aflossing bij het broeden, enz. Het drummen heeft dus een duidelijke sociale functie. Ook met zijn drumkwaliteiten verleidt een mannetje een wijfje: hoe mooier roffel hij ten gehore kan brengen, hoe sneller hij van de straat is.
Daarom zie je ook soms een specht er lustig op los trommelen op een metalen pyloon die goed resoneert en een perfecte klankbodem vormt.

Tijdens het begin van de paarvorming, dit is vanaf februari, laat de kandidaat-vrijer ‘s morgens en ‘s avonds zijn verlokkende lach horen. Hiermee zoekt hij contact met mogelijke liefjes. “Hij” zit dan in de onmiddellijke nabijheid van zijn slaaphol en “zij” komt eens kijken wie daar zo van zijn paretten maakt.
Als hij het wijfje ziet komen wipt hij zeer agressief met de kop, want tenslotte weet hij nog niet dat het een wijfje is. Het wijfje schudt dan de kop zachtjes heen een weer als om te zeggen: “Rustig maar, hevige, zie een wat een knap vrouwtje ik ben.”
Dat heen en weer zwaaien komt over als een sussend gebaar, maar in feite is het bedoeld om het mannetje te tonen dat zij geen rode baardstrepen heeft en dus een vertegenwoordigster is van het andere geslacht.
Vervolgens gaat zij op de loop. Typisch vrouwelijk gedrag: eerst uitdagen en dan gaan lopen.
Meneer achtervolgt haar en daarbij kringelen ze beide in een spiraalvormige vlucht rond de takken van de bomen en vliegen ze van boom tot boom.
Indien beide op zeker ogenblik het wel zien zitten, bezoeken ze samen eerst de nestplaats waaraan meneer al is begonnen voor hij kennismaakte met mevrouw. Bevalt dit hol mevrouw niet, dan gaan ze samen op zoek naar een geschikte nestplaats. Ze inspecteren eerst de bestaande holen (ook deze van andere spechtensoorten) en pas als er geen geschikt hol wordt gevonden begint meneer er een nieuw uit te hakken. Geregeld lost mevrouw af bij het hak- en kapwerk.

Een nestplaats is dieper dan een slaapplaats. Aan een slaaphol werkt hij gewoonlijk een dag of 14, aan een nestplaats werken beide bijna een maand. Deze is dan ook veel dieper dan een rustplaats voor de nacht en gaat meestal tot 30 cm. Meestal wordt voor zulke nestplaats een boom uitgekozen die een zieke plek heeft die zachter is dan de rest van de stam. Toch gebeurt het ook dat spechten in een volmaakt gezonde boom een gat hakken. Het nest wordt binnenin niet bekleed met materiaal dat wordt aangevoerd, maar de uitgehakte spaanders vormen de vloerbedekking. Dat hakken gebeurt met stevige slagen. Stel eens voor dat je met je hoofd tegen een stam zou bonken met de kracht en de snelheid waarmee een specht dit doet. Je houdt er minstens een razende hoofdpijn aan over.

De Groene specht nestelt in een boomholte.

Het is duidelijk dat de specht in zijn of haar kop over degelijke schokdempers moet beschikken.
Hoe dat juist in elkaar zit, weten wij pas uit recente onderzoekingen.
De tussenwand tussen de ogen is bij de spechten “verbeend” en het voorhoofdsbeen is boven de snavel versterkt met “beenbalkjes”. Enkele schedelspieren zijn vastgehecht aan de snavel én aan het kaakgewricht en zijn zó sterk ontwikkeld dat zij de stoot van de snavelslag op het juiste moment opvangen. De snavel zelf is verstevigd met hoornen lijsten.
De heen en weer gaande beweging van het slaan op de bast, wordt door die speciale spieren én door kraakbeen omgezet in een draaiende beweging. Zo wordt de terugslag gereduceerd en bereiken nog enkel wat zachte trillingen de hersenen. Dit is in feite een unieke constructie!

De broedtijd loopt van eind april tot juni en jaarlijks wordt er slechts één broedsel grootgebracht. Het wijfje legt 5 tot 7 glanzend witte eieren (alle spechteneieren zijn trouwens wit) en broedt deze gedurende 14 tot 19 dagen uit.
Zowel mama als papa verdelen de taken, want beide lossen elkaar af bij het broeden en beide zorgen ook voor het voeden van de jongen die na 18 tot 21 dagen uit het nest vliegen, maar er wel in terugkeren om te overnachten.
De jongen worden gevoerd met een speciale babypap. De ouders vangen tientallen insecten en bewaren ze in hun krop. Hier worden deze diertjes reeds omgezet in een witte brij en dat is het ideale papje voor de baby specht.
Na het uitvliegen blijven ze nog één tot anderhalve week bij hun ouders, maar dan moeten ze volledig op eigen pootjes staan. Ver zwerven ze echter niet weg, want de groene specht is nogal honkvast. Ze blijven meestal in de buurt wonen waar ze geboren zijn en ook mama en papa blijven trouw aan hun geboorteplaats.

De groene specht eet larven van insecten die in hout boren, kevers, vlinders en zo meer, maar hij is vooral verzot op mieren en hun larven en deze maken 90 % van zijn menu uit.
Om bij de mieren in hun nest te geraken beschikt hij over een ongeveer 10 cm lange, kleverige tong met aan het uiteinde een verhard lepeltje waarmee hij de larven uit hun holletjes kan scheppen.
De mieren nemen dat niet en vallen de peuterende specht met honderden aan, maar deze stoort er zich niet aan en degusteert rustig verder.
Als hij op jacht gaat naar insectenlarven in de boomschors, dan hamert hij er enkele malen flink op los en verplaatst zich dan vliegensvlug naar de andere kant van de stam om de gevluchte larven op te pikken.
Vroeger dacht men dat hij daar ging kijken om te zien of hij er al doorheen had gehakt. Een andere theorie zei toen dat hij zich vlug verplaatste omdat hij gedurende het kloppen niet had kunnen zien of er gevaar dreigde van eventuele belagers.

De specht is voor altijd gedoemd om te ploeteren om te overleven. Om een woning te bouwen moet hij hakken en kappen en ook om aan voedsel te geraken moet hij al net hetzelfde doen. Hoe komt dat nu?
Een legende vertelt ons dat Christus en zijn apostelen na een lange, vermoeiende dagmars, aanklopten bij een oud "wijf", Gertrude. Ze vroegen haar heel beleefd om wat eten en drinken, maar zij weigerde hen ook maar iets te geven.
Daarop veranderde zij in een specht die altijd in hard hout zou moeten hakken om iets te eten te vinden en die moest vragen om drinken. Zo werd in de loop van de tijden gezegd dat de specht roffelde om regen te vragen. Daaruit ontstond de spreuk: "Als de specht roept: "Giet! Giet! Bedriegt hij u niet!"
Wegens zijn krachtig hameren hebben de Romeinen de specht toegewijd aan hun oorlogsgod Mars.

Men is lang van mening geweest dat de specht ijzer uit de boom wist los te maken, waarmee hij dan de opening van zijn nest afsloot. Maar, dat schijnt niet waar te zijn, alhoewel, in de dierenwereld moet je van niets verschieten!

Bert Meynen